Nowy projekt ustawy o IPN – w planach duże zmiany

Powstał projekt ustawy, która na nowo określa zasady i cele działania Instytutu Pamięci Narodowej. Zmiany obejmują m.in. likwidację Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, rozszerzenie zakresu działań Instytutu oraz nowe procedury wyboru prezesa. Projekt ustawy został przedstawiony przez posłów PiS.

Rząd stawia na rozwój Instytutu – senator Grzegorz Bierecki podczas dyskusji nad ustawą budżetową na 2016 rok wyszedł z inicjatywą przyznania IPN-owi dofinansowania w wysokości 5,4 mln zł. Dodatkowe pieniądze wspierają działalność pionu archeologicznego. Teraz posłowie chcą dodatkowo zwiększyć ogólny zakres badań prowadzonych przez IPN oraz dokonać zmian strukturalnych i proceduralnych.

Prace poszukiwawcze poległych w walce z totalitaryzmem

Zgodnie z treścią projektu, zamiast Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa ma powstać  Biuro Ochrony Miejsc Pamięci Narodowej, które przejmie kompetencje Rady. Zmianie miałby też ulec sposób prowadzenia poszukiwań szczątków osób, które poległy w walce z systemem totalitarnym. Przy ich prowadzeniu obowiązywałyby przepisy Kodeksu postępowania karnego, a gdyby szczątki rzeczywiście zostały odnalezione, obowiązkiem prokuratora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu będzie przeprowadzenie śledztwa.

Zmiany w procesie wyboru prezesa IPN

Kolejną innowacją miałyby być nowe procedury wyboru prezesa IPN, który byłby wyłaniany przez Sejm za zgodą Senatu, po zasięgnięciu opinii Kolegium IPN-u, liczącego 9 członków – prezydenta, naukowców oraz przedstawicieli Sejmu i Senatu. Nowy prezes musiałby mieć stopień naukowy co najmniej doktora, nie mógłby też być karany za przestępstwo umyślne ściągane z urzędu.

Likwidacja zbioru zastrzeżonego

Projekt ustawy zakłada też likwidację akt należących do zbioru zastrzeżonego, który jest obecnie przechowywany w archiwum Instytutu. Miałyby one trafić do analizy przeprowadzonej w porozumieniu z szefem MON, Ministrem Koordynatorem Służb Specjalnych oraz szefami Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu. Analiza zostałaby przeprowadzona pod kątem bezpieczeństwa państwa. Część materiałów mogłaby zostać później ujawniona, zgodnie z przepisami ustawy o informacjach niejawnych.

W obronie prawdy historycznej

Do nowych zadań IPN będzie też należało przeciwdziałanie rozpowszechnianiu fałszywych treści, dotyczących wydarzeń historycznych, które krzywdziłyby lub zniesławiały Polskę. Instytut miałby też udzielać informacji o zbrodniach popełnionych przeciwko narodowi polskiemu (takich jak metody, miejsca i sprawcy czynu).